SpaceX Starship’i Yörüngeden Dönüşte İlk Kez Kuleyle Yakaladı

Starship 15. uçuş tarihe geçti: SpaceX, yörüngede 14 tur atan üst kademeyi ilk kez fırlatma kulesiyle yakaladı. Super Heavy güçlendirici ise patladı.

SpaceX Starship'i Yörüngeden Dönüşte İlk Kez Kuleyle Yakaladı

Starship 15. uçuş, SpaceX’in yeniden kullanılabilir roket hedefinde bir dönüm noktası oldu. Şirket, yörüngede 14 tur atıp 26 Starlink uydusu bırakan Starship üst kademesini Dünya’ya dönüşünde ilk kez fırlatma kulesinin mekanik kollarıyla yakaladı. Aynı uçuşta Super Heavy güçlendirici ise yakıtı yetmeyince Meksika Körfezi üzerinde patladı.

Starship 15. Uçuş Nasıl Geçti?

Starship 15. uçuş için roket, Teksas’taki Starbase tesisinden yerel saatle 16.47’de havalandı. The Next Web’in aktardığına göre üretim hattından çıkan 42 numaralı gemi, gövdesinde “DON’T PANIC” (Panik Yapma) yazısıyla uçtu. Gemi, yaklaşık 265 kilometre irtifada Dünya’nın çevresinde 14 tur attı ve bu sırada 26 adet Starlink V3 internet uydusunu yörüngeye bıraktı. Bu, Starship’in ikinci yörünge yolculuğuydu; Eylül’deki bir önceki uçuşta araç yalnızca bir-iki tur atabilmişti.

Asıl tarihi an ise dönüşte yaşandı. Kalkıştan yaklaşık 22,5 saat sonra Teksas’a geri dönen gemi, fırlatma kulesinin “chopsticks” (yemek çubukları) lakaplı mekanik kolları tarafından havada yakalandı. Bir Starship üst kademesi ilk kez yörüngeden dönüşte bu şekilde yakalanmış oldu.

Neden Bu Kadar Önemli?

SpaceX, Super Heavy güçlendiricisini ilk kez Ekim 2024’te beşinci test uçuşunda kuleyle yakalamıştı. Ancak üst kademe, yani yörüngeye çıkıp geri dönen gemi, çok daha zorlu bir sınav. Atmosfere yeniden girişte binlerce derecelik sıcaklığa dayanan gemi, ardından hassas bir manevrayla kuleye yaklaşmak zorunda. Starship 15. uçuş, bu zincirin tamamının ilk kez başarıyla tamamlandığını gösterdi.

Bu başarının hedefi tam yeniden kullanılabilirlik. Roketin her iki aşaması da tıpkı bir uçak gibi inip kısa sürede yeniden uçabilirse, uzaya yük taşıma maliyeti kat kat düşebilir. Elon Musk, X’te paylaştığı mesajda bunu “epik bir gün” olarak nitelendirdi, ancak “anında yeniden kullanılabilirlik için birçok küçük düzeltme gerektiğini” de ekledi.

SpaceX Starship'i Yörüngeden Dönüşte İlk Kez Kuleyle Yakaladı

Güçlendiricide Neler Yaşandı?

Uçuşun her parçası planlandığı gibi gitmedi. Super Heavy güçlendiricisinin geri dönüş ateşlemesi, düşük yakıt kütlesi nedeniyle erken sona erdi. Güdüm sistemi aracın doğru konumda olmadığını algılayınca güçlendirici kıyıdan uzaklaştırıldı. Meksika Körfezi üzerinde bir süre havada asılı kalan güçlendirici daha sonra patladı. SpaceX kule yakalamasını iptal etti ve nedeni araştırıyor. Musk, güçlendiricinin “biraz düşük yakıtla” kaldığını söyledi.

Artemis ve Ay Hedefi

Starship’in başarısı yalnızca SpaceX için değil, NASA için de kritik. NASA, Starship’i Artemis programı astronotlarını Ay yüzeyine indirecek bir iniş aracına dönüştürmesi için SpaceX’e ödeme yapıyor. Ancak bir Ay inişi için yörüngede bir Starship’e başka bir Starship’ten yakıt aktarılması gerekiyor ve SpaceX bu yeteneği henüz göstermedi. Önümüzdeki yıl yapılacak Artemis III, alçak Dünya yörüngesinde kalarak NASA’nın Orion kapsülüyle kenetlenme pratiği yapacak. Apollo’dan bu yana ilk insanlı Ay inişi olacak Artemis IV ise en erken 2028’de hedefleniyor.

The Next Web’e göre 16. uçuş, SpaceX’in Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde yeniden inşa edilen rampadan gerçekleştirilecek ilk Starship fırlatması olabilir. SpaceX artık üç haftada bir Starship üst kademesi üretebiliyor ve Starbase’de beş Starship ileri bir yapım aşamasında bulunuyor. Güçlendirici arızasına dair inceleme ise sürüyor.

Yeniden Kullanılabilirlik Neden Ucuzluk Demek?

Geleneksel roketlerde her fırlatmada roketin büyük kısmı okyanusa düşer ya da atmosferde yanar. Bu, her uçuş için neredeyse yeni bir roket üretmek anlamına gelir. SpaceX’in Falcon 9 roketinde birinci kademeyi geri indirmesi, fırlatma maliyetlerini önemli ölçüde düşürmüştü. Starship ise bu fikri bir adım öteye taşıyor: Hem güçlendirici hem de gemi geri dönüp yeniden kullanılacak. Starship 15. uçuş, bu hedefin gemi tarafında ilk kez gerçekleştiğini gösterdi. Güçlendiricinin de düzenli olarak yakalanmaya başlamasıyla birlikte, uzaya kilogram başına yük taşıma maliyetinin tarihsel seviyelerin çok altına inmesi bekleniyor. Bu da daha büyük uydu ağları, daha sık bilim misyonları ve Ay ile Mars’a yönelik daha iddialı planlar için kapı aralıyor.

Uzayın Özelleşmesi ve Maliyet Devrimi

Starship 15. uçuş, uzay yarışının artık devletlerden çok özel şirketler arasında yaşandığını bir kez daha gösteriyor. Bir zamanlar yalnızca süper güçlerin başarabileceği işler, bugün bir şirketin test takviminde sıradan birer adım. Fırlatma maliyetlerinin düşmesi bilim misyonları, iletişim uyduları ve yeni araştırmalar için büyük fırsatlar yaratabilir.

Öte yandan bu tablo, uzaya erişimin giderek tek bir şirketin elinde toplanması gibi bir soruyu da beraberinde getiriyor. Yörüngedeki internet uydularının büyük kısmı zaten aynı şirkete ait. Uzay ortak bir alan olarak mı kalacak, yoksa birkaç dev şirketin iş sahasına mı dönüşecek? Bu soru, roketlerin yakalandığı her yeni başarıyla birlikte daha da önem kazanıyor. Starship’in geçmiş takvimini merak edenler Starship’le ilgili önceki haberimize göz atabilir.

Kaynaklar: The Next Web – SpaceX catches Starship’s upper stage from orbit for the first time, Space.com – Relive Starship’s historic Flight 15, Interesting Engineering – Starship Ship 42 first upper stage catch

29.Peron
29.Peron

29.Peron; dünya gündemini, teknolojiyi, oyun ve sinema-dizi dünyasını, ekonomiyi ve kültür-sanatı özgün Türkçe içeriklerle buluşturan bir haber platformudur. Yayın editörlüğünü Mert Korkmaz yürütür; her haberde güncellik, doğruluk ve kaynak gösterimi esas alınır.

Yazılar: 3247