
Riemann hipotezi çözüldü mü? Matematiğin en ünlü çözülmemiş problemi için yapay zekâ destekli bir kanıt iddiası ortaya atıldı. Anthropic’te çalışan matematikçi Levent Alpöge, Claude ile birlikte hazırladığı ve Lean diliyle yazılmış 17 milyon satırlık bir kanıtı duyurdu. Ancak problemi bir milyon dolarlık ödülle takip eden Clay Enstitüsü, hipotezi hâlâ çözülmemiş olarak listeliyor.
Ne Oldu?
AP’nin aktardığına göre Anthropic’te matematikçi olarak çalışan Levent Alpöge, 20 Kasım 2026’da kişisel internet sitesinde dört sayfalık bir not yayımladı. Notta Alpöge, kendisinin ve Anthropic’in yapay zekâ modeli Claude’un Riemann Hipotezi’ni kanıtladığını öne sürdü. İddia edilen kanıt, matematiksel kanıtların bilgisayarla denetlenmesini sağlayan Lean adlı programlama diliyle yazılmış ve yaklaşık 17 milyon satır uzunluğunda. Alpöge, yapay zekâyla yaptığı çalışmanın 250 binden fazla sayfalık bir çıktı ürettiğini söylüyor.
Alpöge, kanıtı bir pazar günü gece geç saatte bulduğunu ve duyuru için Anthropic CEO’su Dario Amodei’ye danıştığını anlattı. Bu süreç, şirketin borsaya açıldığı günlerin hemen ardından yaşandı. Anthropic, AP’nin yorum talebine yanıt vermedi.

Riemann Hipotezi Nedir?
Alman matematikçi Bernhard Riemann’ın 1859’da ortaya attığı hipotez, asal sayıların dağılımıyla ilgili. Asal sayılar, yani yalnızca 1’e ve kendisine bölünebilen sayılar, sayı doğrusu üzerinde düzensiz görünen bir şekilde dağılır. Riemann, bu dağılımın “zeta fonksiyonu” adı verilen bir fonksiyonun sıfır noktalarıyla bağlantılı olduğunu gösterdi ve bu önemli sıfırların hepsinin belirli bir doğru, yani “kritik doğru” üzerinde bulunduğunu öne sürdü. Hipotez doğruysa asal sayıların davranışı çok daha kesin biçimde anlaşılabilecek.
Sorunun önemi yalnızca kuramsal değil. İnternetteki şifreleme sistemlerinin önemli bir kısmı asal sayıların özelliklerine dayanıyor. Clay Matematik Enstitüsü, 2000 yılında Riemann Hipotezi’ni çözene bir milyon dolar ödül vereceği yedi “Milenyum Problemi” arasına aldı. Bugüne kadar bu problemlerden yalnızca biri, Poincaré sanısı çözüldü.
Riemann Hipotezi Çözüldü mü?
Kısa cevap: Henüz resmî olarak hayır. Riemann hipotezi çözüldü mü sorusunun cevabını matematik camiasının uzun ve titiz bir inceleme süreci verecek. AP’nin aktardığına göre Clay Matematik Enstitüsü, duyurudan saatler sonra bile problemi çözülmemiş olarak listeliyordu. Enstitünün başkanı, bir çözüm iddiasını değerlendirmenin zaman aldığını vurguladı.
Bununla birlikte iddia, sıradan bir çözüm başvurusundan farklı bir özelliğe sahip: Kanıt, bilgisayarın her adımı mekanik olarak denetleyebildiği bir dilde yazılmış. Rutgers Üniversitesi’nden matematikçi Alex Kontorovich, kanıtın Lean kodunun Claude tarafından denetlenip doğru bulunduğunu aktardı. Guardian da haberinde iki ayrı grubun iddiayı doğruladığını bildirdi. Alpöge ise bilgisayarın “kendisinden çok daha titiz” olduğunu söylerken, kanıtı gerçekten anlamak için hâlâ çalışması gerektiğini de kabul ediyor.
Lean Neden Önemli?
Lean, matematiksel bir kanıtı bilgisayarın adım adım kontrol edebileceği bir biçimde yazmayı sağlayan bir “kanıt asistanı”. Bir kanıt Lean’de hatasız derleniyorsa, mantık zincirinde bir boşluk olmadığı anlamına geliyor. Bu, insan hakemlerin gözünden kaçabilecek hataları yakalamak için güçlü bir araç. Ancak burada yeni bir sorun doğuyor: 17 milyon satırlık bir kanıtı hiçbir insanın satır satır okuması mümkün değil. Matematikçilerin, bilgisayarın neyi kanıtladığını ve başlangıç tanımlarının gerçekten Riemann Hipotezi’ni ifade edip etmediğini doğrulaması gerekiyor.
Bu duyuru tamamen habersiz gelmedi. Anthropic, Ağustos 2026’da yayımlanmamış bir Claude araştırma modelinin, kritik doğru üzerinde bulunduğu kanıtlanmış zeta sıfırlarının oranına dair bilinen alt sınırı yüzde 41,6’dan yüzde 67,2’ye çıkardığını açıklamıştı. O çalışmayı Alpöge ve Ralph Furman gibi şirket içi matematikçilerin yanı sıra Brian Conrey ve Dan Goldston gibi dış uzmanlar da incelemişti. Anthropic o dönem bu tekniklerin Riemann Hipotezi’nin tam kanıtına götürmesini beklemediğini açıkça yazmıştı.
Geçmişteki İddialar ve Temkin
Riemann Hipotezi, tarihte birçok kez “çözüldü” haberine konu oldu. Amerikalı matematikçi Louis de Branges yıllar içinde birkaç kez kanıt iddiasında bulundu; 2018’de ise ünlü matematikçi Michael Atiyah’ın iddiası matematik dünyasında büyük yankı uyandırmıştı. Bu iddiaların hiçbiri kabul görmedi. AP’nin hatırlattığına göre OpenAI de Eylül’de teknolojisinin Navier-Stokes denklemleriyle ilgili benzer bir atılımda kilit rol oynadığını açıklamıştı.
Bu yüzden temkin, matematik camiasının doğal refleksi. Yeni olan, kanıtın bilgisayarla denetlenebilir olması ve bir yapay zekâ modelinin bu süreçte merkezî rol oynaması.

Bir matematiksel kanıtın kabul görmesi için genellikle hakemli bir dergide yayımlanması ve uzmanlar tarafından uzun süre incelenmesi gerekiyor. Clay Enstitüsü’nün kuralları da ödülün verilebilmesi için kanıtın yayımlanmasından sonra belirli bir süre geçmesini ve matematik camiasında genel kabul görmesini şart koşuyor. Bu yüzden Riemann hipotezi çözüldü mü sorusunun kesin cevabı, en iyimser senaryoda bile aylar, büyük olasılıkla yıllar alacak. Bu süreçte matematikçilerin, Lean kanıtındaki temel tanımların doğru olup olmadığını ve kanıtın arkasındaki fikirlerin insanlar tarafından anlaşılabilir bir biçimde açıklanıp açıklanamayacağını değerlendirmesi bekleniyor.
Kanıt Kimin Eseri?
İddia doğrulansa bile, tartışılacak çok soru var. Bir kanıtı büyük ölçüde yapay zekâ ürettiyse, matematiksel keşfin sahibi kim olacak? Matematik yalnızca doğru sonuçlara ulaşmak değil, o sonuçların neden doğru olduğunu anlamak demek. Milyonlarca satırlık, insanın okuyamayacağı bir kanıt, bu anlama sürecini nasıl etkileyecek?
Duyurunun bir şirketin borsa açılışıyla aynı günlere denk gelmesi de dikkatle okunması gereken bir ayrıntı. Bilimsel bir atılımın değerini piyasa heyecanı değil, bağımsız uzmanların yavaş ve titiz incelemesi belirler. Önümüzdeki aylarda matematikçilerin vereceği hüküm, hem bu iddianın hem de yapay zekânın bilimsel araştırmadaki yerinin kaderini belirleyecek. Konunun arka planı için yapay zekâ haberlerimize göz atabilirsiniz.
Kaynaklar: The Boston Globe (AP) – Anthropic worker claims to have solved Riemann Hypothesis with AI, Engadget – Anthropic employee claims to have proven the most famous math problem using Claude, Anthropic – Claude and the Riemann zeta function (Ağustos 2026), DataCamp – Claude and the Riemann Hypothesis






