Endonezya’nın orman yangınları, Güneydoğu Asya’da hava kalitesini olumsuz etkiliyor. Başkan Prabowo Subianto’nun liderliği bu sorunun çözümünde kritik öneme sahip.
Endonezya’nın orman yangınları, bölgedeki hava kalitesini ciddi şekilde etkileyerek milyonlarca insanı olumsuz yönde etkiliyor. Güneydoğu Asya’da yaşanan duman sorunu, büyük ölçüde Endonezya’daki yangınlardan kaynaklanıyor ve bu durum, Başkan Prabowo Subianto’nun liderliğinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Eylül ayının başlarında, Kuching, dünya genelindeki büyük şehirler arasında en kötü hava kalitesine sahip oldu. Malezya, Sarawak’taki Serian bölgesinde acil durum ilan etti ve hava kirliliği endeksi 500’ü aştı. Filipinler, Metro Manila ve 12’den fazla ilde okulları kapattı. ASEAN‘daki bölgesel duman izleme sistemi, en yüksek seviye olan üçüncü seviyeye ulaştı.
Sınır Ötesi Duman Sorununun Nedenleri
Endonezya’daki tarım uygulamaları, ormanların ve turbalıkların yangınlarla temizlenmesine yol açıyor. Yangınlar, alternatif yöntemlere göre daha ucuz olduğu için tercih ediliyor. Plantasyonlar, şirketler ve çiftçiler, ekim sezonundan önce bitki örtüsünü yakarak alan açıyorlar. Özellikle Sumatra ve Kalimantan’daki drained (kurutulmuş) turbalıklar da yanıyor ve bu da yangınları daha da körüklüyor. Yangınlar haftalarca devam edebiliyor ve sıradan bir orman yangınından daha fazla toksik madde salıyor. El Niño iklim döngüsü nedeniyle daha uzun ve kuru mevsimler yaşanması, durumu daha da kötüleştiriyor. 1997, 2015 ve 2019 yıllarında da benzer sorunlar yaşanmıştı.
Çözüm Önerileri ve Geçmişteki Başarılar
Bu sorunun çözümü için öneriler oldukça basit. Öncelikle, kurutulmuş turbalıkların yeniden sulanması, orman ve turba alanlarında yeni plantasyon izinlerine moratoryum getirilmesi ve sorumlu şirketlerin cezalandırılması gerekiyor. Ayrıca, yangınları izlemek ve küçük ölçekli yakma işlemlerini takip etmek için yerel yangın müdahale kapasitesinin artırılması şart. Uydu teknolojisi, yangınların izlenmesine yardımcı olabilir. Bu önleyici ve koruyucu önlemler, etkili yangın söndürme yetenekleri ile bir araya getirildiğinde, duman sorununu etkili bir şekilde ele almak mümkün olacaktır. 2015 yılında, o zamanki Başkan Joko Widodo, 2.6 milyon hektar alanın yandığı felaket yangınlarla karşılaşmış ve Peatland Restoration Agency (Turbalık Restorasyon Ajansı) kurarak bir milyon hektardan fazla alanı yeniden sulamıştır. Ayrıca, kalıcı bir yangın görev gücü oluşturmuş ve yeni turba alanları ile birincil orman izinlerine moratoryum getirmiştir. Bu önlemler sonucunda, yangınların sayısında belirgin bir azalma yaşanmıştır.
Bu yıl, Başkan Prabowo, Sumatra ve Kalimantan’daki yangınlardan etkilenen illeri ziyaret etti. Yerel polis ve askeri personeli sahaya gönderdi ve suçlu şirketlerin izinlerini iptal etme sözü verdi. Ancak bu çabalar yetersiz kalabilir. Temmuz 2026 itibarıyla, yangın noktaları sayısı 2019’daki korkunç rakamları aştı. Yangın sorununu önlemek ve tahmin etmek için daha fazlasının yapılması gerekiyor. Sorumlu şirketlerin adlarının açıklanması ve hesap verebilirlik sağlanması, bu sürecin önemli bir parçası olmalıdır. Ayrıca, suçlanan şirket liderlerinin kamu davası açılması ve turbalıkların sulanması için daha fazla kaynak ayrılması gerekmektedir.
2002 yılında imzalanan ASEAN Sınır Ötesi Duman Kirliliği Anlaşması, Prabowo yönetiminin etkin bir şekilde uygulaması durumunda işe yarayacaktır. Prabowo ve hükümeti, vatandaşlarının ve komşu ülkelerin refahı için etkili, önleyici, cezalandırıcı ve yanıt verici tedbirler alabilir. Güneydoğu Asya’daki yüz milyonlarca insanın etkilendiği bu duman sorununun yönetimi, temiz hava için umut veriyor.
Kaynak: The Diplomat
