
Nvidia, Çin merkezli şirketlerin gelişmiş yapay zeka çiplerine yurt dışındaki veri merkezleri üzerinden erişmesinin ABD’de yeni yasal yaptırımlara yol açabileceği konusunda müşterilerini uyardı. Şirketin bu uyarısı, Washington yönetiminin ihracat kontrollerini yalnızca fiziksel çip sevkiyatlarını değil, bulut hizmetleri aracılığıyla sağlanan işlem gücünü de kapsayacak biçimde genişletme girişimleriyle aynı döneme denk geliyor.
CNBC’nin 17 Kasım tarihli haberine göre Nvidia, son aylarda çip alıcılarına önerilen Uzaktan Erişim Güvenlik Yasası (Remote Access Security Act – RASA) hakkında bilgilendirmelerde bulundu. Şirket, düzenlemenin yürürlüğe girmesi durumunda ABD hükümetinin bulut hizmetleri üzerinden sağlanan erişimi de fiziksel donanım sevkiyatları gibi denetleyebileceğini ve hem Nvidia hem de müşterileri açısından hukuki sorumluluk doğurabileceğini belirtti.
Tartışmanın merkezinde, ABD’nin Çin’e doğrudan satışını sınırlandırdığı gelişmiş grafik işlem birimlerine (GPU) farklı ülkelerdeki veri merkezleri üzerinden erişilebilmesi bulunuyor. Böylece çipler fiziksel olarak Çin’e gönderilmeden de Çinli şirketlerin kullanımına açılabiliyor.
Nvidia, Çinli müşterilere erişim sağlayan veri merkezlerine sınır getiriyor
CNBC’nin kaynaklarına dayandırdığı habere göre Nvidia, GPU kapasitesinin yüzde 50’sinden fazlasını Çinli şirketlere kiralayan müşterilere çip satmayacağını bildirdi. Bu yaklaşım, şirketin yalnızca doğrudan alıcıları değil, ürünlerinin kurulduğu veri merkezlerini işleten ve işlem gücünü üçüncü taraflara kiralayan işletmeleri de daha yakından değerlendirmeye başladığını gösteriyor.
Financial Times’ın daha önce aktardığı bilgilere göre Nvidia, veri merkezi ortaklarından gelecekteki hizmetlerinin en az yüzde 51’ini Çin dışındaki müşterilere yönlendirmelerini de sözlü olarak istedi. Bu iki gelişme birlikte değerlendirildiğinde şirketin, ihracat kontrollerini aşabilecek dolaylı erişim modellerine karşı ticari ilişkileri üzerinden önlem almaya çalıştığı görülüyor.
ABD’nin mevcut ihracat kontrolleri, belirli gelişmiş çiplerin Çin’e doğrudan satışını sınırlandırıyor. Ancak bulut bilişimin yaygınlaşması, bu düzenlemelerin uygulanmasını zorlaştıran yeni bir alan ortaya çıkardı. Çin’deki bir yapay zeka şirketi, başka bir ülkede bulunan veri merkezindeki Nvidia GPU’larını kiralayarak kendi modellerini eğitebilir veya çalıştırabilir. Bu durumda donanım ABD’nin ihracat kısıtlamalarına tabi bir ülkeye fiziksel olarak taşınmasa da işlem gücü söz konusu ülkenin şirketleri tarafından kullanılabilir.
RASA ve BIS düzenlemesi: Denetim alanı genişliyor
ABD Temsilciler Meclisi, Uzaktan Erişim Güvenlik Yasası’nı ocak ayında kabul etti. Ancak düzenleme henüz Senato’dan geçmedi. Yasa tasarısı, ABD yönetimine belirli yabancı şirketlerin gelişmiş bilgi işlem teknolojilerine bulut hizmetleri üzerinden erişimini denetleme ve gerektiğinde sınırlandırma yetkisi vermeyi amaçlıyor.
Bununla birlikte tartışmalar yalnızca Kongre’deki yasa süreciyle sınırlı kalmadı. ABD Ticaret Bakanlığı’na bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), 16 Kasım’da gelişmiş yapay zeka çiplerine uzaktan erişimi hedefleyen geçici bir nihai kural açıkladı. Bakanlığın açıklamasına göre düzenleme, üçüncü ülkelerdeki veri merkezleri aracılığıyla mevcut ihracat kısıtlamalarının dolanılmasını önlemeyi amaçlıyor.
Yeni yaklaşım, belirli gelişmiş çiplerin bazı ülkelere ihracatında lisans koşulları getirirken, kısıtlı ülkelerde bulunan şirketlere yurt dışındaki veri merkezleri üzerinden işlem gücü sağlanmasını da denetim kapsamına alıyor. Böylece ABD yönetimi, çiplerin fiziksel olarak hangi ülkeye gönderildiğinin yanı sıra bu donanımların hangi şirketler tarafından ve hangi amaçlarla kullanıldığını da izlemeye yöneliyor.
Moonshot AI örneği tartışmayı büyüttü

Uzaktan erişim tartışmasının somut örneklerinden biri Çin merkezli yapay zeka şirketi Moonshot AI oldu. CNBC’nin 5 Kasım’da aktardığına göre şirket, Avrupa’daki veri merkezlerinde bulunan Nvidia Blackwell GPU’larına erişmek için görüşmeler yürüttü. Haberde, şirketin yüksek kapasiteli işlem kümelerini kiralamayı değerlendirdiği belirtildi.
Trump yönetimi daha önce Moonshot AI’ı, Doğu Asya’daki veri merkezleri üzerinden Nvidia çiplerine erişmekle suçlamıştı. Bu iddialar, ABD’nin doğrudan ihracat kısıtlamalarının üçüncü ülkelerdeki bulut altyapıları üzerinden etkisiz kalabileceği yönündeki endişeleri artırdı.
Reuters’ın 12 Kasım tarihli haberine göre Çinli yapay zeka şirketleri de Washington’ın yeni kısıtlamalar getirebileceği beklentisiyle yurt dışındaki Nvidia işlem gücünü güvence altına almaya çalışıyor. Bazı şirketlerin Güneydoğu Asya’daki veri merkezi işletmecileriyle kapasite görüşmeleri yaptığı bildirildi. Bu gelişme, düzenlemelerin yalnızca ABD’li şirketleri değil, küresel veri merkezi pazarını ve Çin’in yapay zeka altyapısına erişimini de etkileyebileceğini gösteriyor.
Nvidia üzerindeki siyasi ve hukuki baskı artıyor
Nvidia’nın uyarıları, şirketin Çin’e yönelik satış politikalarının ve ihracat kontrolü süreçlerinin ABD’de daha yakından incelendiği bir dönemde geldi. Hazine Bakanı Scott Bessent, Nvidia CEO’su Jensen Huang’ın görevden ayrılmasının ardından şirket yönetiminde kapsamlı değişiklik yapılması gerektiğini savundu. Bessent ayrıca, şirketin ihracat kontrolü yükümlülüklerine uyum süreçlerinin ve geçmiş satış uygulamalarının incelenmesini istedi.
Huang’ın görevden ayrılması, şirketin bazı yöneticileri ve iş ortakları hakkındaki iddialarla birlikte gündeme geldi. Ancak söz konusu iddiaların tamamı bağımsız biçimde doğrulanmış değil. Bu nedenle Nvidia hakkındaki ihracat kontrolü tartışmalarını, kişilere yönelik iddialardan ayrı değerlendirmek gerekiyor.
Şirket, ağustos ayında yayımladığı finansal bildiriminde ihracat kontrol düzenlemelerine uyduğunu belirtirken, ürünlerin satış sonrasında fiziksel kontrolünün kendisinde olmadığını da vurgulamıştı. Nvidia, bu süreçte müşterilerinin ve iş ortaklarının uyum programlarına güvendiğini ifade etmişti.
Gelişmeler, yapay zeka altyapısının yalnızca teknoloji şirketleri arasındaki ticari rekabetin değil, devletlerin ekonomik ve stratejik politikalarının da merkezinde bulunduğunu ortaya koyuyor. ABD’nin ihracat kontrollerini bulut hizmetlerine doğru genişletmesi, işlem gücünün nerede üretildiği kadar kimin tarafından kullanılabildiğini de önemli bir düzenleme konusu hâline getiriyor. RASA’nın Senato’daki geleceği ve BIS’in geçici düzenlemesinin uygulama kapsamı, Nvidia’nın küresel satışlarını ve Çinli şirketlerin gelişmiş yapay zeka donanımlarına erişimini belirleyecek başlıca gelişmeler arasında yer alıyor.






