Körfez ve Rusya’daki petrol arz kayıpları, küresel motorin piyasasında önemli bir daralmaya yol açıyor. Bu durum, fiyatları ve rafineri marjlarını etkiliyor.
Körfez ve Rusya’dan kaynaklanan petrol ürünü arzındaki kayıplar, küresel motorin piyasasında bağımsız bir sıkışıklık oluşturuyor. Bu durum, ham petrol fiyatlarından bağımsız olarak motorin fiyatlarını artırırken, Türkiye gibi ithalata bağımlı ülkelerde pompa fiyatlarını da yukarı çekiyor.
Motorin Piyasasında Sıkışıklık
Ukrayna’nın Rusya’nın rafineri ve ihracat altyapılarına yönelik saldırılarını artırması, Rusya’nın enerji gelirlerini azaltmayı hedefliyor. Aynı zamanda, Körfez ülkelerindeki petrol ve petrol ürünü ihracatındaki aksaklıklar, küresel motorin arzının önemli bir kısmının piyasaya ulaşmasını engelliyor. Özellikle Körfez ülkelerinin motorin ve gaz yağı ihracatının düşmesi, uluslararası piyasalardaki arz kaybını artırıyor. Rusya’daki rafineri kesintileri ile birleşen bu durum, motorin fiyatları ve rafineri marjları üzerinde ek bir baskı oluşturuyor.
Fiyatlarda Yükseliş ve Rafineri Marjları
Almanya ve Fransa’da motorin fiyatları, 27 Şubat’ta litre başına yaklaşık 1,8 Euro iken, eylül ortasında 2,4 Euro seviyesine yükseldi. ABD’de ise motorinin galon fiyatı, 28 Şubat’ta 3,75 dolar iken, 11 Eylül’de ilk kez 6 doların üzerine çıktı. Rusya’da da motorin fiyatları, savaşın başlangıcından bu yana artış gösterdi. 27 Şubat öncesinde litre başına yaklaşık 77 ruble olan motorin fiyatı, eylül ortasında 82-83 rubleye çıktı.
Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler, yalnızca ham petrol arzını değil, aynı zamanda petrol ürünleri ticaretini de etkileyerek motorin piyasasındaki sıkışıklığı derinleştiriyor. Normal koşullarda Hürmüz Boğazı’ndan günlük yaklaşık 5 milyon varil petrol ürünü taşınırken, akışların yavaşlaması, dizel, jet yakıtı ve sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) gibi rafine ürünlerde arz kayıplarını artırıyor. Bu durum, motorin piyasasında oluşan sıkışıklığı daha da derinleştiriyor.
Küresel Arz Kaybı ve Rafineri Marjları
Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) eylül ayı Petrol Piyasası Raporu’na göre, Körfez ülkelerinin net motorin ve gaz yağı ihracatı ağustosta günlük ortalama 390 bin varil seviyesine geriledi. Bu rakam, Hürmüz Boğazı’ndaki akışların kısıtlı kalması nedeniyle savaş öncesi seviyenin dörtte birinin biraz üzerinde. Körfez ve Rusya’nın toplam net dizel ve gaz yağı ihracatı, ağustosta şubat ayına göre günlük 1,6 milyon varil daha düşük gerçekleşti. Bu durum, küresel motorin piyasasında iki önemli tedarik kaynağının zayıflamasına yol açıyor.
Motorin fiyatlarının artışı, rafinerilerin bu ürünü üretmekten elde ettiği marjların da yükselmesine neden oluyor. Rafineri marjı, rafinerinin ham petrolü işleyerek motorin, benzin ve jet yakıtı gibi ürünlere dönüştürmesi sonucunda elde ettiği gelir ile bu ürünlerin piyasa değeri arasındaki farkı ifade ediyor. ABD Enerji Bilgi İdaresi’nin (EIA) verilerine göre, 2026’nın ikinci çeyreğinde motorin ve jet yakıtı için rafineri marjları, bir önceki yılın aynı dönemine göre iki katından fazla arttı. IEA, ağustosta Atlantik Havzası’ndaki rafineri marjlarının rekor seviyeye ulaşmasında motorin marjlarının etkili olduğunu belirtiyor.
Kaynaklar: AA Ekonomi, Habertürk Ekonomi
