İsveç’teki genel seçimler, savunma harcamaları ve refah devletinin sürdürülebilirliği açısından büyük zorluklarla karşı karşıya kalacak.
İsveç’te 10 Eylül 2022 tarihinde gerçekleştirilecek genel seçimler, kazananın karşılaşacağı zorlu mali dengelerle dikkat çekiyor. Ülkede savunma harcamalarının artması, refah devletine yönelik taleplerin büyümesi ve bu iki harcamanın nasıl finanse edileceği gibi sorunlar, yeni hükümeti zor bir duruma sokacak. Bu zorluk, Rusya’nın Ukrayna‘daki savaşı beşinci yılına girerken, ABD Başkanı Donald Trump‘ın Avrupa güvenliğine olan bağlılığına dair belirsizliklerle daha da artıyor.
İsveç seçimlerinde iç meseleler ön planda
Seçim kampanyasında, Rusya ve Trump gibi konuların öne çıkmadığı görülüyor. Seçmenler, sağlık hizmetleri, eğitim ve hane halkı finansmanı gibi iç meseleler üzerinde yoğunlaşmış durumda. Ekonomistler, yeni hükümetin vaatlerini yerine getirmek için çok az alanı olacağını belirtiyor. SEB Baş Ekonomisti Jens Magnusson, ‘Seçim kampanyalarında her zaman olduğu gibi birçok vaat görüyoruz. Ancak bu vaatlerin seçim sonrası gerçeklerle karşılaştığında sert bir çarpışma yaşayacağını düşünüyorum’ dedi.
Savunma harcamaları ve refah dengesi
İç meseleler seçimlerde öne çıksa da, yeni hükümetin devralacağı mali ve güvenlik yükümlülükleri, hareket alanını kısıtlayacak. Sosyal Demokratlar liderliğindeki merkez-sol muhalefet partileri, seçim öncesi anketlerde önemli bir avantaja sahipti. Ancak mevcut hükümet, Moderat Parti’nin lideri Ulf Kristersson’un destek toplamasıyla bu farkı kapatmayı başardı. Hükümet, aşırı sağcı İsveç Demokratları’ndan destek alıyor, ancak merkez-sol partiler bu grupta işbirliğine yanaşmıyor. Seçim sonrası hükümet koalisyonunun yapısı belirsizliğini koruyor.
Magnusson, ‘Savunma harcamalarını bir süre önceliklendirmek zorundayız. Ukrayna’ya öncelik vermek zorundayız ve hem vergileri düşürüp hem de harcamaları artırarak aradaki farkı borçlanamayız’ şeklinde konuştu. İsveç, Mart 2024’te NATO’ya katılarak, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik tam ölçekli işgali sonrası iki yüzyılı aşkın bir askeri tarafsızlık politikasını terk etti. NATO üyeleri, 2035 yılına kadar savunma harcamalarını GSYİH’nın %3.5’ine çıkarma kararı aldı.
İsveç’in askeri harcamaları, Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’ne göre 2022-2025 yılları arasında önemli ölçüde arttı. Ancak, dış politika seçim tartışmalarında pek yer bulamadı. Siyasi bilimciler, bunun sebebinin güvenliğin öneminin azalmış olması değil, büyük partiler arasında Rusya, NATO veya Ukrayna’ya sürekli destek konusunda pek fazla anlaşmazlık olmaması olduğunu belirtiyor. Stockholm Üniversitesi’nden siyasi bilimler profesörü Jonas Tallberg, ‘Tüm partilerin verdiği mesaj, İsveçli seçmenlerin savunmanın bütçenin çok daha büyük bir parçası haline gelmesine alışmaları gerektiği’ dedi.
Sonuç olarak, yeni hükümet, kalıcı olarak artan savunma harcamalarını nasıl finanse edeceği sorusuyla karşı karşıya kalacak. Tallberg, ‘Savunma harcamalarındaki artış, genellikle refah devleti veya dış yardımlar gibi diğer alanlardan fedakarlık edilmesi gerektiği anlamına geliyor’ dedi. Swedbank Baş Ekonomisti Mattias Persson da, savunma ve refah harcamaları arasında bir denge olduğunu kabul etti ve güvenliğin refah devletini sürdürmek için bir ön koşul olduğunu vurguladı. ‘Güvenli sınırlar olmadan refah olamaz’ diyen Persson, sınırlı kaynakların nihayetinde önceliklendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Kaynak: CNBC
