Küresel petrol ürünleri piyasasında arz sıkıntısı, jeopolitik çatışmalar ve mevsimsel talep artışı nedeniyle derinleşiyor.
Küresel petrol ürünleri piyasasında arz sıkıntısı, özellikle ABD/İsrail-İran ve Rusya-Ukrayna savaşlarının etkisiyle derinleşiyor. Rafineri faaliyetlerindeki kayıplar, mevsimsel talep artışı ve sınırlı yedek kapasite, bu sıkıntının başlıca nedenleri arasında yer alıyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) verilerine göre, ağustos ayında küresel rafineri işleme hacmi, önceki aya göre günlük 960 bin varil artarak 81,4 milyon varile ulaşsa da, geçen yılın aynı dönemine göre 4,2 milyon varil daha düşük kaldı.
Petrol Arzı ve Rafineri Faaliyetleri
Ağustos ayındaki artış, ABD’deki ham petrol işleme hacminin 7 yılın en yüksek seviyesine ulaşması ve Çin’deki ekonomik toparlanmanın etkisiyle gerçekleşti. Çin’deki iç talebin artması ve kısıtlamaların gevşetilmesi, petrol ürünü ihracatını 2,5 yılın en yüksek seviyesine taşıdı. Ancak, Rusya‘nın enerji altyapısına yönelik saldırılar, Rusya’daki rafineri faaliyetlerinin üçüncü çeyrekte geçen yıla göre günlük yaklaşık 1,2 milyon varil düşmesine yol açtı. Orta Doğu’daki gerilimler de bu bölgedeki rafineri faaliyetlerini yaklaşık 1,7 milyon varil azaltması bekleniyor.
Yüksek Fiyatlar ve Piyasa Etkileri
Rafineri faaliyetlerindeki bu kayıplar, petrol ürünleri ticaretinde de belirgin bir daralmaya neden oldu. Geçtiğimiz ay, Rusya ve Körfez ülkelerinin toplam net dizel ve gaz yağı ihracatı, şubat ayına kıyasla günlük 1,6 milyon varil azaldı. Bu iki bölge, savaş öncesinde küresel deniz yoluyla dizel ve gaz yağı ticaretinin yaklaşık %45’ini karşılıyordu. Diğer bölgelerdeki rafineriler, yüksek ürün fiyatları ve güçlü rafineri marjları sayesinde ham petrol işleme miktarlarını artırarak kayıpların bir kısmını telafi etmeye çalıştı. Ancak, OECD ülkelerinde rafineri kullanım oranlarının yüksek seyretmesi ve yaklaşan mevsimsel bakımlar, küresel rafineri sisteminin yeni arz kesintilerini telafi etme kapasitesini sınırlıyor.
Bu nedenle, küresel rafineri işleme hacminin bu yıl geçen yıla göre günlük 2,6 milyon varil azalarak ortalama 81,5 milyon varil seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Rafineri sistemindeki kapasite kısıtlamalarının, petrol ürünleri piyasasındaki arz sıkıntısını daha da artıracağı öngörülüyor. Avrupa merkezli bağımsız veri sağlayıcısı Montel’in Jeopolitik Enerji Analisti Andres Cala, rafine ürün piyasalarının ham petrole kıyasla kısa vadede çok daha düşük esnekliğe sahip olduğunu belirtiyor. Bu durum, fiyat artışlarına ve bölgesel kıtlıklara yol açabilir.
Sonbahar ve kış dönemine girerken, dizel talebinin artması bekleniyor. Ancak, rafinerilerin mevsimsel bakıma alınması nedeniyle kullanılabilecek yedek kapasitenin sınırlı kalması, dizel piyasasının kırılgan bir yapıya sahip olmasına neden olabilir. Yüksek rafineri marjları, Çin’deki rafinerileri petrol ürünü ihracatını artırmaya teşvik etse de, uzun süreli yüksek marjlar enflasyonist baskıları artırabilir. Bu durum, küresel ölçekte istikrarsızlık yaratabilir ve mevcut ürün arzı için rekabeti artırabilir.
Kaynaklar: Habertürk Ekonomi, AA Ekonomi
