Yurt dışında yaşayan Ruslar, pasaport yenileme gibi konsolosluk hizmetlerine erişimlerini kaybediyor. Belaruslular, bunun sonuçlarını daha önce deneyimledi.
2026 yazında Rusya, yurt dışında bulunan ve yokluğunda mahkumiyet alan Rusların konsolosluk hizmetlerinden yararlanmasını yasakladı. Bu yasak, Ceza Kanunu’nun herhangi bir maddesi uyarınca mahkum olan herkes için geçerli. Ayrıca, ‘orduya zarar verme’ suçlamasıyla ceza alanlar, ‘yabancı ajan’ olarak tanımlanmayanlar ve ‘istenmeyen kuruluşlarla’ çalışanlar da bu yasaktan etkileniyor. Bu durum, birçok Rus için gerçek bir ikilem yaratıyor: ya Rusya’ya dönüp cezasını çekmek ya da başka bir ülkede pasaport olmadan yaşamak zorunda kalmak. Bu yasak, ‘vatandaşlıktan çıkarma yasası’ olarak adlandırılmaya başlandı.
Konsolosluk Hizmetleri ve Belaruslu Deneyimleri
Belarus vatandaşları, yurt dışına çıkalı üç yıl oldu ve benzer bir durumu daha önce yaşamışlardı. 2023 yılında Alexander Lukashenko, Belarusluların elçiliklerde ve konsolosluklarda pasaport almasını yasakladı. Meduza, bu durumu yaşayan Belaruslularla konuştu. 38 yaşındaki Sergei, Polonya’da yaşıyor ve 2021 sonunda Minsk’ten ayrılarak burada bir iş kurmaya karar vermiş. Savaşın başlamasıyla geri dönmemeye karar verdiklerini belirtiyor. Belarus’ta elektrikli scooter ve bisiklet üretiyorlardı, ancak Polonya’daki yasaların farklı olduğunu öğrenince iş alanını değiştirmişler.
Pasaport Olmadan Yaşam
Sergei, pasaportunun 2023 sonunda süresinin dolduğunu ve Belarus’a geri dönüp yeni bir pasaport almak istemediğini ifade ediyor. Çünkü bu, konsolosluktan özel izin almak anlamına geliyor ve geri dönüş yolunda birçok olumsuz hikaye duyduğunu belirtiyor. Süresi dolmuş ikamet izni, işlerini yürütmelerini zorlaştırmış; yeni bir ikamet izni almak ise uzun sürüyor. Polonya, Belaruslular için seyahat edebilecekleri bir ‘podróży’ belgesi veriyor, ancak bu belgenin geçerli olabilmesi için ikamet izni gerekmekte. Bu nedenle, şu anda ülkeyi terk edemiyor.
Pasaportunun süresinin dolması büyük sorunlar yaratmamış; ancak bazı durumlarda, araç kiralamak istediklerinde sorun yaşamışlar. Bu tür zorluklarla başa çıkarken, Belaruslu muhalefetin çabaları sayesinde ‘podróży’ belgesinin alınmasının kolaylaştığını vurguluyor. Ruslara da benzer bir süreçten geçmelerini umduğunu belirtiyor. Eşi ise belgeleri tam ve geçerli; Belarus’a dönmeyi düşünmüyor.
Kaynak: Meduza
