Washington’da, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in ziyareti sırasında 3,000’den fazla Tibetli protesto düzenledi.
24 Eylül’de Washington’da, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in Beyaz Saray’ı ziyareti sırasında 3,000’den fazla Tibetli toplandı. Bu etkinlik, Kuzey Amerika’daki en büyük Tibetli mitingi olarak kaydedildi ve Tibet Gençlik Kongresi (TYC) tarafından organize edildi. Protestocular, Xi ile Trump arasında yapılacak görüşmelerde insan hakları konusunun gündeme getirilmesini talep etti.
Tibet Protestosu ve Talepler
Protestocular, Çin’in siyasi ve dini mahkumları serbest bırakmasını ve Tibetlilerin dil ve kültürlerini koruma haklarının tanınmasını istediklerini belirtti. Ayrıca, Temmuz ayında yürürlüğe giren ve Çin’in 56 etnik grubunu bir araya getirmeyi amaçlayan Etnik Birlik ve İlerleme Yasası’nın iptal edilmesini talep ettiler. Tibetli aktivistler, bu yasanın Tibetlilerin Çin kimliğine asimile edilmesine yönelik bir adım olduğunu savunuyor. Çinli yetkililer ise yasanın azınlık haklarını koruduğunu iddia ediyor.
Uluslararası Tibet Kampanyası’nın başkanı Tencho Gyatso, ‘İnsan hakları görüşmelerin dışında bırakılmamalı’ diyerek, Tibetlilerin, Uygurların, Hong Kongluların, Tayvanlıların seslerinin de duyulması gerektiğini vurguladı.
Protesto ve Katılımcılar
Xi Jinping, on yıl aradan sonra Washington’a ilk resmi ziyaretini gerçekleştirirken, Trump ile yapacağı görüşmelerde yapay zeka, ticaret gibi konular ele alındı. Ancak, bu görüşmelerin yanı sıra, iki ülke arasında Tayvan, İran ve nadir topraklar gibi konularda da anlaşmazlıklar yaşanıyor. Trump, 24 Eylül akşamı Xi’yi bir devlet yemeğinde ağırladı.
Protestocular, Tibet bayrakları ve ‘Xi Jinping soykırım suçlusu’ yazılı pankartlarla yürüyüş yaptı. Gösteri, Uygur, Güney Moğol, Çin demokrasi, Tayvan, Burmalı, Falun Gong ve Çinli Hristiyan gruplarının da katılımıyla geniş bir koalisyona dönüştü. Bu gruplar, Çin Komünist Partisi altında acı çeken çeşitli toplulukları temsil ediyor.
Gösteri, sabah 9 sularında Çin Büyükelçiliği önünde başladı ve daha sonra ABD Kongresi’ne doğru yürüyüşe geçildi. Polis, gösterinin güvenliğini sağlamak amacıyla çevrede önlemler aldı. Protestocular, Dupont Circle üzerinden geçerek Kongre binasına ulaştı ve burada birkaç konuşmacı kalabalığa hitap etti.
Eski Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi ve Massachusetts Demokrat Temsilcisi Jim McGovern da gösteriye katıldı. McGovern, insan haklarının Trump’ın Xi ile yapacağı görüşmelere dahil edilmesi gerektiğini belirtti. ‘D.C.’de insan hakları olmadan Xi yok’ diyen McGovern, Cumhuriyetçi milletvekillerini de eleştirerek, insan hakları konusunda baskı yapma çabalarına katılmadıklarını ifade etti.
Pelosi, protestoculara destek vererek, Tibet’teki insan hakları ihlallerine dikkat çekti ve vicdan mahkumlarının serbest bırakılmasını talep etti. Birçok Tibetli protestocu için bu gösteri, 2 Temmuz’da New York’taki Birleşmiş Milletler önünde kendini ateşe vererek hayatını kaybeden bağımsızlık aktivisti Lobga Rangzen’in ölümüyle de şekillendi. Rangzen, son mesajında Tibet’in bağımsızlığı ve birliği için çağrıda bulunmuştu.
Tibet Millî Kongresi Başkanı Jigme Ugen, gösterinin büyüklüğünün Tibet bağımsızlık hareketinin hala aktif olduğunu gösterdiğini belirtti. ‘Bu, sadece Xi Jinping’e karşı bir protesto değil, aynı zamanda Tibet bağımsızlık hareketinin hala çok canlı olduğunu dünyaya ve ABD hükümetine duyurmak için yapılan en büyük topluluk’ dedi.
TYC Başkanı Tsering Chomphel, protestoya Hindistan’dan katıldığını ve New York, New Jersey, Connecticut, Philadelphia, Boston, Chicago, Vermont ve Toronto’dan insanların geldiğini ifade etti. ‘Bu, Kuzey Amerika’daki ilk kitlesel toplanma. Xi Jinping veya bir Çin heyeti her geldiğinde, TYC burada olacak ve sesimizi duyuracak’ dedi.
17 Tibetli, 17 Eylül’de New York’taki Birleşmiş Milletler merkezinden yürüyüşe başladı ve Philadelphia üzerinden geçerek 23 Eylül akşamı Washington’a ulaştı. Bu yürüyüş, Tibet ve Pawo Lobga Rangzen’in ölümü hakkında farkındalık yaratmayı amaçlıyordu. Pawo, Tibet’in durumuna dikkat çekmek için kendini ateşe veren bireylere verilen onursal bir unvandır.
Bir anne olarak, iki çocuğumu evde bıraktım. Hepimiz işten ayrıldık ve bu yolculuğa çıktık. Yolda insanlar bize ne yaptığımızı soruyor çünkü bayrağı görüyorlar. Bu, Tibet ve Pawo Lobga Rangzen’in fedakarlığı hakkında konuşma fırsatı veriyor’ dedi.
Kaynak: The Diplomat
