Pakistan ve Taliban arasındaki gerginlikler, Hindistan için yeni stratejik fırsatlar sunuyor.
Pakistan ve Afganistan, şu anda artan bir gerginlik döngüsüne girmiş durumda. İki ülke arasındaki ilişkiler, sürekli olarak yaşanan sınır çatışmaları nedeniyle zor bir dönemden geçiyor. Gerginliğin son dönemi, Şubat 2026’da Pakistan’ın Taliban militanlarını hedef alan hava saldırıları başlatmasıyla başladı. Mart ayında Pakistan Savunma Bakanı, ülkenin Afganistan ile ‘açık savaş’ içinde olduğunu ifade etti. O tarihten bu yana, Pakistan’ın Afgan Talibanı’nın ‘terörist merkezlerini’ hedef alan saldırıları devam etti.
Pakistan-Taliban Çatışması ve Hindistan’ın Rolü
Bu çatışmanın merkezinde, Pakistan’ın Taliban yönetimini, Tehrik-i Taliban Pakistan (TTP) adlı militan grubun Afgan topraklarından Pakistan’a saldırmasına izin vermekle suçlaması yatıyor. Ancak, Kabil yönetimi bu suçlamaları reddediyor. Hindistan bu durumu nasıl değerlendirebilir? İki komşu ülke arasındaki çatışma, Hindistan için önemli bir diplomatik ve stratejik fırsat sunuyor. Hindistan merkezli Mantraya Stratejik Çalışmalar Enstitüsü’nün kurucusu ve Afganistan uzmanı Shanthie Mariet D’Souza, DW’ye verdiği demeçte, bu çatışmanın Pakistan’ın Afganistan üzerindeki geleneksel etkisini zayıflattığını ve Taliban’ın dış ilişkilerini genişletmeye teşvik ettiğini belirtti.
Hindistan’ın Stratejik Fırsatları
D’Souza, Hindistan’ın diplomatik ilişkilerini genişletme, insani yardımlar, kalkınma projeleri ve ticaret alanında adımlar atarak bu fırsatı değerlendirebileceğini ifade etti. Ancak, Taliban’ın Hindistan’a karşı bir stratejik ortak olarak hareket etmesinin pek olası olmadığını da vurguladı. Hindistan, coğrafi avantajlar, ekonomik güç ve güvenlik varlığı açısından Pakistan’ın etkisini kolayca değiştiremez. Eski Hindistan Afganistan Büyükelçisi Amar Sinha ise çatışmayı sadece Hindistan’ın çıkarları açısından değerlendirmemek gerektiğini belirtti. Sinha, Hindistan’ın bu çatışmadan stratejik bir avantaj elde etme niyetinde olmadığını ve Pakistan’ın askeri eylemlerinin Afgan siviller üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
Hindistan için bu durum, yeni fırsatlar yaratıyor ancak bu, her zaman stratejik bir uyum anlamına gelmiyor. Taliban, Hindistan’dan yardım talep edebilirken, aynı zamanda Çin, Rusya, İran ve Körfez ülkeleriyle olan ilişkilerini de sürdürebilir. Bu durum, Taliban’ın bağımsızlığını korumasına olanak tanıyor. Eski Hindistan Büyükelçisi Gautam Mukhopadhyaya, Pakistan ve Taliban arasındaki ilişkilerin kötüleşmesinin Hindistan için stratejik bir avantaj sunduğunu belirtti. Ancak, Hindistan’ın Afganlara yönelik tutumunun bu ilişkilerin gelişimini engelleyebileceği konusunda uyardı.
Ticaret ve Coğrafi Zorluklar
Hindistan, 2025 Aralık ayında Kabil ile Delhi ve Amritsar arasında hava kargo bağlantılarını yeniden kurdu. 2025-26 mali yılında Hindistan ile Afganistan arasındaki ticaret yaklaşık 908 milyon dolar seviyesindeyken, Pakistan ile Afganistan arasındaki ticaret sürekli sınır kapatmaları nedeniyle büyük ölçüde azaldı. 14 Ekim’de Taliban Dışişleri Bakanı Amir Khan Muttaqi, Hindistan ile ilişkilerin önemini vurguladı ve ekonomik işbirliğini genişletme isteğini dile getirdi. Ancak, hava kargo maliyetli bir seçenek ve Hindistan, Pakistan’ın transit yolu olarak yerini kolayca alamıyor. Yeni Delhi, İran’ın Chabahar limanını kullanarak Afganistan ve Orta Asya’ya erişimi artırmaya çalıştı, ancak bölgedeki istikrarsızlık ve İran ile ilgili karmaşıklıklar bu hedefleri sınırlıyor.
Kaynak: DW (Almanya)
