Norveç’in 2.3 trilyon dolarlık varlık fonu, yıllardır savunma sektöründen uzak kalmasının ardından, bu alanda yatırım yapma olasılığını değerlendiriyor.
Norveç’in 2.3 trilyon dolarlık varlık fonu, yıllardır devlet etik kuralları nedeniyle savunma sektöründen uzak kalmışken, bu durumun değişmesi bekleniyor. Norveç’in ulusal varlık fonu, dünya genelinde en büyük fon olarak biliniyor ve yaklaşık 21.8 trilyon Norveç kronu değerinde. Bu fon, dünya çapında halka açık şirketlerin yaklaşık %1.5’ine yatırım yapıyor.
Norveç’in varlık fonu ve savunma yatırımları
Kasım 2025’te, Norveç Merkez Bankası’nın (Norges Bank) yatırım yapma yöntemleri üzerine bir inceleme başlatıldı. Bu inceleme, bazı İsrailli ve Amerikalı firmalardan çıkış yapılmasıyla ilgili tartışmaların ardından gündeme geldi. Bağımsız Gjedrem Komitesi, Norveç Maliye Bakanlığı’na sunduğu raporda, fonun savunma yatırımlarına yaklaşımında köklü değişiklikler önerdi. Komite, ‘Norges Bank, çatışmaların savaş haline dönüşebileceği durumlar için hazırlıklı olmalıdır’ ifadesini kullandı.
Mevcut etik kurallar, fonun Airbus, BAE Systems, Boeing, BWX Technologies ve Lockheed Martin gibi şirketlere yatırım yapmasını engelliyor. Bu şirketler, nükleer silah üretimine katkıda bulundukları gerekçesiyle dışlanmış durumda. Ancak fon, Almanya’nın Rheinmetall şirketinde %2.3 ve İtalya’nın Leonardo şirketinde %1.5 hisseye sahip.
Etik kuralların yeniden değerlendirilmesi
Gjedrem Komitesi, nükleer silah üretimi kriterinin korunması gerektiğini ancak kapsamının değiştirilmesi gerektiğini belirtti. Komite, ‘Fon, nükleer silah üreten şirketlere yatırım yapmamalıdır, ancak bu şirketler Norveç ile müttefik olan nükleer silah devletlerinde ikamet ediyorsa istisna yapılabilir’ dedi. Ayrıca, Norveç’in kendi savunması için ihtiyaç duyduğu silahları üreten şirketlere yatırım yapılmasının gerektiğini vurguladı.
Komite, artan jeopolitik istikrarsızlık, Orta Doğu ve Ukrayna‘daki savaşlar ve enerji güvenliği endişeleri doğrultusunda, fonun sermaye ve etkisinin, etik çerçevenin yeniden değerlendirilmesi için zamanın geldiğini gösterdiğini ifade etti. ‘Fonun büyüklüğü ve erişimi, şirket yönetimleri ve yönetim kurullarıyla daha iyi bir iletişim sağlıyor. Bu durum, uluslararası politikada daha talepkar bir ortamda yönetimin yararlanabileceği fırsatlar sunuyor’ denildi.
Norveç’in varlık fonu, 1990’larda ülkenin petrol ve gaz endüstrisinden elde edilen gelirleri yatırım yapmak amacıyla kuruldu. Fonun yönetiminde Norveç Maliye Bakanlığı ve Merkez Bankası yer alırken, yatırım kararları Norges Bank Investment Management (NBIM) tarafından alınıyor. Etik kurallar çerçevesinde dışlama önerileri ise bağımsız Etik Konseyi tarafından sunuluyor. Gjedrem Komitesi, NBIM’nin yatırım kararlarına yönelik artan tepkilerin, kamu maliyesinin baskı altında olduğu birçok ülkede daha da yükselebileceği uyarısında bulundu.
Kaynak: CNBC
