
Nasdaq neden düştü sorusu, küresel piyasaların bu haftaki en büyük gündemiydi. Nasdaq Bileşik Endeksi bir haftada yüzde 10 değer kaybederek Mart 2020’den bu yana en kötü haftasını yaşadı. S&P 500 ve Dow Jones düzeltme bölgesine girdi. Wall Street tarihinin en büyük halka arzı olarak nitelendirilen Anthropic’in borsaya açılması bile yapay zekâ hisselerindeki satış dalgasını durduramadı.
Haftanın Bilançosu
20 Kasım Cuma günü ABD borsalarında sert düşüşler yaşandı. Intelligence Report’un derlediği verilere göre Nasdaq Bileşik Endeksi günü yüzde 5,3 düşüşle 22.617,73 puandan kapattı; teknoloji ağırlıklı Nasdaq 100 ise yüzde 5,6 geriledi. Haftalık bazda Nasdaq Bileşik Endeksi yüzde 10,02 değer kaybetti; bu, Mart 2020’deki pandemi çöküşünden bu yana en kötü hafta. S&P 500 yedinci gün üst üste düşerek günü yüzde 3,7 kayıpla 6.910,39 puandan kapattı ve haftayı yüzde 8,61 kayıpla tamamladı. Dow Jones ise günü yüzde 1,9, haftayı yüzde 8,02 kayıpla bitirdi.
S&P 500 ve Dow, bu düşüşle “düzeltme” bölgesine girdi. Düzeltme, bir endeksin son zirvesinden en az yüzde 10 gerilemesi anlamına geliyor. CNBC’nin aktardığına göre Nasdaq 100 ise gün içinde kısa bir süreliğine “ayı piyasası” bölgesini gördü.
Nasdaq Neden Düştü?
Nasdaq neden düştü sorusunun merkezinde yapay zekâ var. Son iki yılda borsanın yükselişini sırtlayan yapay zekâ şirketlerine yönelik değerleme kaygıları, Kasım ayında bir satış dalgasına dönüştü. Ayın başında, 5 Kasım’da Nasdaq 100 tek günde yüzde 6,4 düşerek 2,3 trilyon dolarlık değer kaybetmişti. O günkü satış, ABD Kongresi’nin seçimlerin ardından yapay zekâ sektörüne yönelik düzenlemeleri sıkılaştırabileceği beklentisiyle tetiklenmişti.
Wedbush analisti Dan Ives, son haftalardaki düşüşü yapay zekâ karşıtı düzenleme korkularına, Nvidia’daki yönetim krizine, Çin’e yönelik çip kısıtlamalarına ve Fed’in sertleşen mesajlarına bağlıyor. Nvidia hisseleri cuma günü yaklaşık yüzde 14 düştü. MarketWatch’a göre hisse, 6 Ekim’deki zirvesinden bu yana yaklaşık yüzde 50 değer kaybetmiş durumda.

Anthropic Halka Arzı Neden Yetmedi?
Yapay zekâ şirketi Anthropic, 19 Kasım’da Nasdaq’ta işlem görmeye başladı. NBC News, bunu Wall Street tarihinin en büyük halka arzı olarak nitelendirdi. Hisse başına 83 dolardan arz edilen hisseler, 111,50 dolardan açıldı ve ilk günü 97,17 dolardan kapattı. Ancak ertesi gün yüzde 8,5 düşerek 88,91 dolara geriledi; yine de halka arz fiyatının üzerinde kaldı.
Analistlere göre halka arz, piyasayı canlandırmak yerine bazı soruları gündeme getirdi. Cavendish’ten Roger Lee, halka arzın yapay zekâ harcamalarına dair soru işaretlerini artırdığını ve piyasadaki likiditeyi emdiğini söyledi. CNBC’nin aktardığına göre Anthropic’in üçüncü çeyrek gelir büyümesi yüzde 47’ye inmişti; bu oran ikinci çeyrekte yüzde 144’tü. Büyümenin yavaşlaması, yapay zekâ şirketlerinin değerlemelerinin ne kadar sürdürülebilir olduğu sorusunu keskinleştirdi.
Piyasaları baskılayan bir diğer etken, ABD Merkez Bankası Fed. CME FedWatch verilerine göre vadeli işlemler, Fed’in 8-9 Aralık toplantısında faizi çeyrek puan artırma ihtimalini yüzde 95,7 olarak fiyatlıyor. Fed yöneticisi Christopher Waller, yarım puanlık bir artırımı bile olasılık olarak dile getirmişti. Yüksek faizler, geleceğe dönük büyüme beklentileriyle değerlenen teknoloji hisseleri için özellikle olumsuz.
2000’in Gölgesi
Son haftalardaki satış dalgası, kaçınılmaz olarak 2000 yılındaki “dot-com” balonuyla karşılaştırılıyor. O dönemde de internet şirketlerinin değerleri, gerçek kârlılıklarının çok üzerine çıkmış, ardından gelen çöküşle Nasdaq yıllarca toparlanamamıştı. Bugünkü tablo birebir aynı değil: Bugünün yapay zekâ devlerinin çoğu gerçek ve büyük gelirler elde ediyor. Ancak beklentilerin hızla fiyatlandığı ve küçük bir hayal kırıklığının sert düşüşlere yol açabildiği bir piyasa yapısı, iki dönem arasında dikkat çekici bir benzerlik yaratıyor.
ABD borsalarındaki sert düşüşler, küresel risk iştahını azaltarak gelişmekte olan piyasaları da etkileyebiliyor. Küresel yatırımcılar belirsizlik dönemlerinde riskli varlıklardan kaçıp daha güvenli limanlara yöneliyor. Bu da Borsa İstanbul gibi gelişmekte olan piyasalardan yabancı çıkışına yol açabiliyor. Ancak Türkiye borsasında teknoloji şirketlerinin ağırlığı ABD’ye kıyasla çok daha düşük olduğu için, yapay zekâ kaynaklı satış dalgasının doğrudan etkisi sınırlı kalabilir. Nasdaq neden düştü sorusunun cevabı büyük ölçüde yapay zekâ değerlemelerine dayandığından, Türk yatırımcılar açısından asıl belirleyici etken Fed’in faiz kararı ve dolar kurunun seyri olacak.
Kimin Parası Eriyor?
Borsa düşüşleri genellikle uzak bir finans haberi gibi algılanır. Oysa ABD’de milyonlarca insanın emeklilik birikimleri, endeks fonları aracılığıyla bu hisselere bağlı. Teknoloji hisselerinin endekslerdeki ağırlığı arttıkça, birkaç şirketin kaderi sıradan çalışanların geleceğini doğrudan etkiler hâle geldi. The Bahnsen Group’tan David Bahnsen’in daha önce yaptığı uyarı bu açıdan anlamlı: S&P 500, teknoloji hisselerinde “fazlasıyla yoğunlaşmış” durumda. Nvidia’daki gelişmeler için Jensen Huang’ın istifasını anlattığımız yazıya göz atabilirsiniz.
Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir.
Kaynaklar: Intelligence Report – Why a record IPO could not stop Nasdaq’s worst week, Swissinfo (Bloomberg) – Nasdaq 100 wipes out $2.3 trillion in AI selloff, NPR – Tech stocks end the week on a down note, despite Anthropic’s mega-IPO






