Mekke Ortak Savunma Anlaşması, bölgedeki güvenlik dinamiklerini değiştirebilir mi?
Mekke Ortak Savunma Anlaşması (MJDA), Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye tarafından imzalanan bir kolektif güvenlik anlaşması olarak dikkat çekiyor. Bu anlaşma, bazı yorumcular tarafından Rusya’nın hakimiyetindeki Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (CSTO) ile karşılaştırılıyor. Diğerleri ise bu durumu, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün (NATO) sonunun başlangıcı olarak değerlendiriyor. Ancak, NATO’nun sona erdiği yönündeki iddiaların abartılı olduğu söylenebilir.
Mekke Paktı ve Tarihsel Bağlamı
Mekke Paktı’nın, bölgedeki güvenlik dinamiklerini köklü bir şekilde değiştireceği yönündeki öngörüler, tarihsel bir perspektiften bakıldığında yanıltıcı olabilir. MJDA, soğuk savaş döneminin unutulmuş ve başarısız olan Merkez Antlaşması Örgütü (CENTO) ile benzerlikler taşıyor. Üye devletlerin, güvenlik ve savunma planlamalarını geçmişteki gibi sürdürecekleri bekleniyor. MJDA, iddia ettiği sorunları çözmekten çok uzak görünüyor ve CENTO’nun yaptığı gibi çok az bir başarı elde edecektir.
CENTO’nun Mirası ve Günümüzdeki Etkisi
CENTO, 1955 yılında Bağdat Paktı olarak kuruldu ve İran, Irak, Pakistan, Türkiye ve Birleşik Krallık arasında bir savunma anlaşmasıydı. Bu anlaşma, II. Dünya Savaşı sonrası oluşan yeni güvenlik tehditlerine bir yanıt olarak ortaya çıktı. Orta Doğu’daki laik güçler, Sovyetler Birliği’nin yeniden güçlenmesinden endişe ediyordu. Bu nedenle, Washington’un bu ittifakı teşvik etmesi, NATO sınırlarının ötesine geçerek birinci dünya ülkelerinin etkisini artırmayı amaçlıyordu.
Ancak, anlaşmanın imzalanmasının ardından, üyelik hızla parçalandı. 1958’de Irak’ta meydana gelen bir askeri darbe, ülkenin paktan çekilmesine neden oldu. CENTO’nun ana amacı, Sovyet saldırganlığına karşı ortak savunmaydı, ancak bu hedefe ulaşmakta başarısız oldu. Anlaşmanın sağladığı güvenlik garantileri, üye ülkelerin kendi savunma politikalarına yönelmeleriyle etkisiz hale geldi. Günümüzde, CENTO’nun mirası hala geçerliliğini koruyor ve bölgedeki güvenlik sorunları, geçmişte olduğu gibi günümüzde de devam ediyor.
Kaynak: The Diplomat
