Mars’ın derinliklerinde, bilim insanları büyük bir gizli magma sistemi keşfetti. Bu buluş, gezegenin jeolojik yapısına dair mevcut anlayışları sarsıyor.
Oxford Üniversitesi’nden bilim insanları, Mars’ın derinliklerinde, daha önce yalnızca Dünya benzeri levha tektoniği gerektirdiği düşünülen devasa bir magma sisteminin izlerini buldu. Seizmik ölçümler, sıvı haldeki kayaların Mars’ın kabuğunda yüzlerce veya binlerce kilometre boyunca sürekli olarak evrildiğini ve geri dönüştüğünü gösteriyor. Bu keşif, karmaşık gezegen kabuklarının nasıl oluştuğuna dair uzun zamandır kabul edilen fikirleri sorguluyor.
Mars, Dünya’nın aksine hareket eden levha tektoniklerine sahip olmadığı için genellikle ‘durağan kapak’ gezegeni olarak sınıflandırılıyor. Dünya’da levha tektoniği, volkanizmanın önemli bir parçası olarak, kabuk malzemesinin geri dönüştürülmesine ve kıtaların oluşumuna yardımcı olur. Mars’ta bu süreç eksik olduğu için, bilim insanları genellikle kabuğunun daha basit bir şekilde oluştuğunu varsayıyordu.
Yeni çalışma, bu varsayımı sorguluyor. Araştırma sonuçları, Mars’ın kendine özgü bir şekilde kabuğunu geliştirmiş olabileceğini ve bu sürecin Dünya tarzı levha tektoniğine ihtiyaç duymadığını öne sürüyor. Araştırmacılar, NASA’nın InSight misyonu tarafından toplanan seismik verileri analiz ederek, yaklaşık 24 kilometre derinlikteki açıklanamayan bir sınırı inceledi.
Bu sınırın farklı türdeki kayalar arasında bir geçişi temsil edip etmediğini anlamak için, ekip seismik gözlemleri yüzlerce olası kaya bileşimi ile karşılaştırdı. Termodinamik modelleme ve istatistiksel yöntemleri birleştirerek, farklı derinliklerde tespit edilen özelliklere en iyi şekilde uyan malzemeleri belirlediler. Analiz, 24 kilometre derinliğin altındaki kayaların en iyi şekilde ‘ultramafik’ malzeme ile açıklandığını gösterdi.
Araştırmacılar, gömülü katmanın, erimiş kayaların derinlerde biriktiği ve zamanla farklı malzemelere ayrıldığı süreçte oluştuğunu düşünüyor. Bu süreçte, yoğun kristaller kabuğun dibine yerleşirken, daha hafif ve kimyasal olarak evrim geçirmiş eriyikler yukarı doğru hareket etti. Bu keşif, Mars’ın büyük, uzun ömürlü magma sistemlerini sürdürebileceğini ve bu tür sistemlerin diğer kayalık gezegenlerde de yaygın olabileceğini öne sürüyor.
Kaynak: ScienceDaily
