İnsansız Hava Araçları, Orta Asya’nın Dış Bağımlılığını Azaltıyor

Orta Asya ülkeleri, insansız hava araçları ile yabancı tedarikçilere olan bağımlılıklarını azaltma yolunda önemli adımlar atıyor.

Son yıllarda insansız hava araçları (İHA) dünya gündeminde sıkça yer alıyor. Özellikle İran-ABD Savaşı ve Rusya-Ukrayna Savaşı’nda öne çıkan bu teknolojiler, Orta Asya’daki çatışmalarda da önemli bir rol oynamaya başladı. Ancak, bu durum aynı zamanda bölgedeki ülkelerin yabancı tedarikçilere olan bağımlılıklarını artırma riski taşıyor. Orta Asya devletleri, uzun süreli Rus güvenlik bağımlılıklarını Türk tedarikçileriyle değiştirme yolunda ilerliyor.

İnsansız Hava Araçları ile Yabancı Bağımlılık

Orta Asya liderleri, Türk üreticilerle yaptıkları anlaşmalarla bu bağımlılığı derinleştirirken, güvenlik açıklarını da artırma tehlikesiyle karşı karşıya kalıyorlar. 2022 yılında Kırgızistan ile Tacikistan arasındaki sınır çatışmasında Türkiye’nin Baykar Bayraktar TB2 İHA’ları dikkat çekmişti. Bu çatışmanın ardından Bişkek, Türk üreticilerinden Aksungur ve Akinci platformlarını sipariş ederek Türk bağımlılığını artırma kararı aldı. Daha önce de TB2 ve Anka İHA’ları için sipariş vermişti.

Yerel Üretim Fırsatları

İHA’lar, pilotlu uçaklara göre daha ucuz olmasına rağmen, bu ithal sistemlerin maliyeti de göz ardı edilemez. Yeni sistemlerin alımı için kamu çalışanlarının maaşlarından kesintiler yapıldı. Ayrıca, bu araçların uçuşunu sürdürebilmek için yedek parça, mühimmat ve sensör gibi unsurlar için sürekli bir finansman gerekmektedir. Her büyük alım, devletin belirli tedarikçilerle uzun vadeli bir sürdürülebilirlik taahhüdü altına girmesi anlamına geliyor.

Türkiye’nin son yıllardaki savunma politikası göz önüne alındığında, Bişkek’in başka bir çatışma durumunda yeterli destek alıp almayacağı belirsiz. Türkiye, NATO müttefiki olarak F-35’leri edinmeyi hedeflemişti, ancak Rus yapımı S-400’leri satın aldı ve bu sistemleri Birleşik Arap Emirlikleri’ne satmaya çalışıyor. Yabancı tedarikçilere bağımlı olmak, ek parçaların ve yedek sistemlerin temin edilmesi konusunda endişeleri de beraberinde getiriyor.

Orta Asya’nın bu bağımlılıklarından kaçınmak için kendi İHA sistemlerini geliştirmesi ya da en azından yerel üretim süreçlerini lisanslaması gerektiği düşünülüyor. Yerel üretim, maliyet açısından da daha uygun. Ayrıca, bölgedeki güvenlik ihtiyaçları, yerel İHA üretimini destekleyecek ölçekte.

Kaynak: The Diplomat