Küresel petrol piyasasında dizel arzı, çeşitli jeopolitik faktörler ve mevsimsel talep nedeniyle baskı altında kalıyor.
Küresel petrol piyasası, ABD-İsrail-İran ve Rusya-Ukrayna çatışmalarının rafineri faaliyetleri üzerindeki olumsuz etkileri, mevsimsel petrol talebi ve sınırlı yedek kapasite nedeniyle kritik bir dönemden geçiyor. Bu durum, dizel arzında önemli bir sıkışıklığa yol açıyor.
Dizel arzı üzerindeki etkiler
Uluslararası Enerji Ajansı’nın verilerine göre, ağustos ayında küresel rafineri işleme hacmi, bir önceki aya göre günlük 960 bin varil artarak 81,4 milyon varile ulaştı. Ancak bu seviye, geçen yılın aynı dönemine göre günlük 4,2 milyon varil daha düşük. Özellikle ABD’deki ham petrol işleme hacminin son yedi yılın en yüksek seviyesine ulaşması ve Çin’deki ekonomik toparlanma, bu artışta etkili oldu. Çin’deki iç talebin artması ve kısıtlamaların gevşetilmesi, petrol ürünü ihracatını 2,5 yılın zirvesine taşıdı.
Öte yandan, Rusya’nın enerji altyapısına yönelik saldırılar nedeniyle rafineri faaliyetlerinin yılın üçüncü çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre günlük yaklaşık 1,2 milyon varil daha düşük gerçekleşmesi bekleniyor. Orta Doğu’daki rafineri faaliyetlerinin de bölgedeki gerilimler nedeniyle günlük yaklaşık 1,7 milyon varil daha az olması öngörülüyor. Bu durum, dizel ve gaz yağı ihracatında da belirgin bir gerilemeye yol açtı. Rusya ve Körfez ülkelerinin toplam net dizel ve gaz yağı ihracatı, geçen ay şubat ayına kıyasla günlük 1,6 milyon varil azaldı.
Küresel petrol piyasasında arz sıkışıklığı
Rafineri faaliyetlerindeki kayıplar, petrol ürünleri ticaretinde de etkisini gösteriyor. Diğer bölgelerdeki rafineriler, yüksek ürün fiyatları ve güçlü rafineri marjları sayesinde ham petrol işleme miktarlarını artırarak kayıpların bir kısmını telafi etmeye çalışıyor. Ancak, özellikle OECD ülkelerinde rafineri kullanım oranlarının yüksek seyretmesi ve yaklaşan mevsimsel bakımlar, yeni arz kesintilerinin telafi edilmesini kısıtlıyor. Bu nedenle, küresel rafineri işleme hacminin bu yıl geçen yıla göre günlük 2,6 milyon varil azalarak ortalama 81,5 milyon varil seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.
Avrupa merkezli bağımsız veri sağlayıcısı Montel’in Jeopolitik Enerji Analisti Andres Cala, rafine ürün piyasalarının ham petrole kıyasla kısa vadede çok daha düşük esnekliğe sahip olduğunu belirtiyor. Cala, jeopolitik gerginliklerin dizel arzını ciddi şekilde etkilediğini ve bunun küresel talebin yaklaşık yüzde 4’üne denk geldiğini ifade ediyor. Ayrıca, petrol ürünleri piyasalarındaki stok tamponunun ham petrole kıyasla daha küçük olduğunu vurgulayan Cala, yüksek kapasite kullanım oranlarının yanı sıra bölgesel kıtlıklar, fiyat artışları ve ihracat yasaklarının da piyasadaki sıkışıklığı artırdığını belirtiyor.
Dizel talebindeki artış ve geleceği
Cala, dizel talebinin arttığı ve Avrupa ile ABD’deki rafinerilerin mevsimsel bakıma girdiği sonbahar ve kış dönemine dikkat çekiyor. Benzin piyasalarının dizel piyasalarına kıyasla daha erken normalleşmesi bekleniyor. Ancak dizel piyasası, mevsimsel talep, düşük stoklar ve sınırlı yedek rafineri kapasitesi nedeniyle kış boyunca daha kırılgan kalabilir. Yüksek rafineri marjlarının Çin’deki rafinerileri petrol ürünü ihracatını artırmaya teşvik etmesi, Asya ve küresel piyasalarda bir miktar rahatlama sağlayabilir. Ancak, uzun süreli yüksek rafineri marjları enflasyonist baskıyı ve makroekonomik belirsizliği artırma potansiyeline sahip.
Kaynak: CNN Türk Ekonomi
